close

Fiil Ekleri ve Halleri (Eylev Ekat or Yağdayen)
Yazım Sistemi: Alfabesi
Al Bakiyye tamamen türetim eklerine bağlı gelişen ve yazımı, kullanımı gerçekleşen bir yapay dildir. Kip, zaman formu, mana kavramı fiilin durumunu ve ekini değiştirir. Aldığı eklere göre fiil farklı yapı, form ve manaya bürünebilmekte, ötesel bir isim halini de alabilmektedir. Fiiller Al Bakiyye'nin en önemli yapı taşıdır. Çünkü neredeyse diğer tüm isim ve sözcükler fiillerden türemektedir. 

Kip - Nitelik Ek Al Bakiyye Örnek Türkçe Örnek

Anileşme Kipi

… ña …

Çukñaçuk, Yazñayaz

Çıkar çıkmaz, Yazaryazmaz

Geniş Zaman

a

Min war çuka

Çıkarım

Aşağı Eylem

asřiy

çukasřiy

aşağı doğru inme

Dönüşlülük Kipi

aw

Yıkaw, Turaw

Yıkanmak, Arzulanmak

Şart-Dilek Kipi ve Yapısı

ay

Çukay, Hûray, Günnuray

Çıksa, Özgür olmayı istemek, Günün aydın olmasını arzulamak

Beraber Eylem

co

Comutet, Coseyr

Beraber öğretmek-Öğretelim, Beraber seyretmek

Mastar

en

Çuken, Gören, Uçen

Çıkmak, Görnek, Uçmak

dili Geçmiş Zaman

erti

Min wurde çukerti

Çıktım

Özüne Etim

et, ar, er

Çuket, Wetet, Pişet

Çıkarmak, Yetirmek

Kaçınma Kipi

evite

Çukevite, Wetevite, Sevevite, Görevite

Çıkmaktan kaçınmak, Yetmekten kaçınmak, Sevmekten kaçınmak, Görmekten kaçınmak

Edilgen Yaptırtma

ge…tet

Geçuktet

Çıkarttırmak

Hayvanlar

gır, gir

Asgır, Kapgır, Kuçgır, Çabakgır, Yılgır, Mengir

Aslan, kaplan, kuş, Balık, Yılan, Binek hayvanı

Ezelden Ebed Kipi

ing

Min war seving

Severim, seviyorum, aşığım

Tezlik Kipi

iver

çukıver, Wetiver, 

Bir celsede çıkmak

Çıktı Ürün

jak

Mutetjak, Yakjak

Öğretim materyali, Yakacak

Ana Ürün

ku

Mutetku, Verku, Tanku, Yapku, Çukku, Wetku

Öğreti, Vergi, Tanıt, Yapıt, Çıktı, Yetki

Kullanma

kul

Araybakul, Urayvaslamkul

Araba kullanma, Tramvay kullanmak

Fiil-İsim 

lam

Mutetlam, Görlam, Araylam, Dizlam

Öğretme-Öğretim, Görme-Görme, Arama, Dizme-Dizilim

Fiil İsim

ma, me

Çukma, Görme,

Çıkma, Görme

Çıkmış ürün

miş

Mutetjak, Geçmiş

Öğretilmiş materyal-müfredat, geçmiş

mişli Geçmiş Zaman

miş

Min worde çukmış.

Çıkmışım

Birlikte Eylem

mu

Muçuk, Mugör, Musöz, Muuğr, Mual

Çıkışmak, Görüşmek, Sözleşmek, Uğraşmak, Alışmak

Üzerinde Olmak

ol

Çukol, Wetol

Çıkma işleminde bulunmak, Yetme işinde olmak, 

Tekrar Kipi

re

Reçuk, Regör, Real, Remax

Tekrar çıkmak, Tekrar görmek, Tekrar almak, Tekrar yapmak

Şimdiki Zaman

řiy

Min war çukřiy

Çıkıyorum

Gelecek Zaman

taç

Min werde çuktaç

Çıkacağım

Edilgen Yaptırma

tum

Çukartum

Çıkartmak

Eylemin Ürünü

u, ıy, iy

Çuku, Wetu, Yazu, Dıyu, Zöriy

Çıktı, Yeti, Yazı-metin, Bulgu, Duyu, Sürü

Özgün Ürün

ung

Mutetung, Satung, tanung, seçung, alung, yapung, sevung, Tarung, Tövung

Öğretim, Satım, tanım, seçim, alım, yapım, sevim, Ziraat, Merkez

Şart-Koşul Kipi

us

Çukus

Çıksa

Fiil-İsim 

ut

Yaşut, Anut, Yakut, Tençut

Yaşıt, Anıt, Yakıt, Ölçüt

Araç Oluşturma

vaslam

Mutetvaslam, Okulvaslam

Öğretim aracı, Okul servisi,

Yalın Kök

x

Çuk, Yap, Uç

Çık, Yap, Uç

Emir Kipi

x

Çuk! Max!

Çık!, Yap!

Yukarı Eylem

yukřiy

çukyukřiy

Yukarı doğru çıkma

Pasif-Edilgen Kipi

zeş

Zeşçukar

Çıkarılmak

Mastar (Edat)

zu, tu

zu Çuk, tu Gör, zu Uç

Çıkmak, Görnek, Uçmak


Kategori: Dilbilgisi | Ekleyen: jungnet (23.10.2020)
Gösterim: 31 | Etiketler: fiil ekleri, fiil çekim ekleri, fiil çekimleri, fiiller | Değerlendirme: 0.0/0
Yorumlar: 0
avatar